Houtrot herstellen of vervangen? Zo bepaalt u het
Houtrot herstelt u door het aangetaste hout volledig weg te halen en de plek op te vullen met houtreparatiemortel of een ingezet stuk nieuw hout, waarna alles opnieuw wordt geschilderd. Dat kan zolang de rot beperkt blijft tot de buitenste laag en het kozijn constructief nog gezond is. Zakt een schroef zonder weerstand diep in het hout, of is de rot doorgeslagen tot de sponning, dan is vervangen van dat deel de verstandigere keuze. Het verschil zit hem vooral in hoe vroeg u het opmerkt.
Wat is houtrot precies?
Houtrot is een schimmel die zich voedt met de vezels in het hout. Die schimmel heeft maar één ding nodig om te beginnen: vocht dat niet weg kan. Zodra het vochtgehalte in het hout langere tijd boven ongeveer twintig procent blijft, krijgt de schimmel vrij spel en verliest het hout zijn stevigheid van binnenuit.
Daarom begint houtrot bijna nooit midden op een vlak. Het begint op de plekken waar water blijft staan of naar binnen kruipt: de onderdorpel van een kozijn, de hoekverbindingen, de onderkant van een raamstijl en de naad tussen kozijn en metselwerk. Een haarscheurtje in de verflaag is genoeg. De verf houdt het water er vervolgens juist ín, en dat is waarom schade vaak groter is dan hij er van buiten uitziet.
Hoe herken ik houtrot?
De betrouwbaarste test is de schroevendraaiertest. Duw een schroevendraaier met normale handkracht in het hout op een verdachte plek. Voelt het stevig en komt u nauwelijks binnen, dan is het hout gezond. Zakt hij zacht weg alsof u in kurk duwt, dan is de rot al actief.
Let daarnaast op deze signalen:
- Bladderende of opbollende verf, vooral op onderdorpels. De verf laat los omdat het hout eronder werkt van het vocht.
- Verkleuring, van donkere plekken tot juist grauwwit hout.
- Scheurtjes die dwars op de houtnerf lopen, in blokjes. Dat is een teken dat de schimmel de vezels al heeft afgebroken.
- Een muffe geur bij het openzetten van het raam.
Bij een opname beginnen wij altijd onderaan: de onderdorpels en de hoekverbindingen, eerst aan de noord- en westzijde. Daar blijft water het langst staan, dus daar zit de rot als hij er is. Pas als dat hout stevig aanvoelt, kijken wij naar de rest van het kozijn. Wie bovenaan begint en alleen naar de verf kijkt, loopt de schade voorbij.
Houtrot herstellen of het kozijn vervangen?
De grens ligt bij de vraag of het kozijn zijn werk nog kan doen. Grofweg zijn er drie stadia.
Stadium 1: oppervlakkig. De aantasting zit in de bovenste millimeters, de schroevendraaier komt nauwelijks binnen. Het aangetaste laagje eraf schuren, gronden en opnieuw afschilderen volstaat. Dit is het stadium waarin regulier onderhoud houtrot afvangt voordat het houtrot heet.
Stadium 2: plaatselijk. De rot zit dieper, maar beperkt zich tot een deel van de dorpel of een hoekverbinding. Hier komt houtreparatie in beeld: het zachte hout wordt volledig weggefreesd tot op gezond hout, de plek wordt behandeld met een verharder en daarna opgevuld met reparatiemortel of een ingelijmd stuk nieuw hout. Mits goed uitgevoerd gaat zo'n reparatie jarenlang mee.
Stadium 3: constructief. Het kozijn is over een groot deel zacht, de hoekverbindingen zijn los of het raam sluit niet meer goed. Repareren is dan dweilen met de kraan open. Vervangen van de dorpel of het hele kozijn is dan goedkoper over de looptijd, ook al voelt het op dat moment als de duurdere keuze.
De valkuil zit tussen stadium 2 en 3. Alleen de zichtbare plek vullen zonder al het aangetaste hout weg te halen ziet er na het schilderen prima uit, maar de schimmel zit er dan nog. Binnen een paar jaar komt hij terug, en dan is het gebied groter.
Hoe verloopt het herstel in de praktijk?
- Opnemen. Vaststellen hoe ver de rot reikt, niet hoe groot de vlek is.
- Uitfrezen. Al het aangetaste hout weghalen tot op gezond, droog hout.
- Drogen en verharden. Het omliggende hout moet droog zijn, anders sluit u het vocht in. Daarna een houtverharder die de vezels weer bindt.
- Aanhelen. Opvullen met reparatiemortel, of bij grotere gaten een ingelijmd stuk hout.
- Afwerken. Schuren, gronden en in de kleur afschilderen, zodat de reparatie wegvalt.
Stap 3 is de stap die bij haastwerk wordt overgeslagen, en precies de stap die bepaalt of de reparatie vijf jaar meegaat of één winter.
Waarom houtrot in Twente extra aandacht vraagt
Het klimaat hier werkt houtrot in de hand: veel regen, een hoge luchtvochtigheid en winters waarin het rond het vriespunt blijft hangen. Water dringt in een scheurtje, zet uit bij vorst en maakt het scheurtje groter. Dat cyclus herhaalt zich elke winter.
Daar komt de woningvoorraad bij. In Hengelo, Enschede, Borne en Oldenzaal staan hele straten met woningen uit de jaren dertig en de jaren zeventig, met de originele houten kozijnen er nog in. Dat hout is prima, mits het onderhoud is bijgehouden. De gevel die het eerst kwetsbaar is, is meestal de noord- en westzijde: die krijgt de slagregen en droogt het traagst op.
Bij ongeveer één op de vijf woningen die wij opnemen vinden wij houtrot. Dat is geen uitzondering, dat is elke vijfde voordeur in de straat. De bewoner weet het bijna nooit, want houtrot zit onder een verflaag die er van buiten nog heel uitziet. Daarom prikken wij bij elke opname het houtwerk na, ook als er op het oog niets aan de hand is. Wat u nu laat vinden, is een reparatie. Wat u over drie winters laat vinden, is een nieuw kozijn.
Wat kost houtrot herstellen?
Dat hangt af van het stadium, het aantal plekken en de bereikbaarheid: een dorpel op de begane grond is een ander verhaal dan een dakkapel waar een steiger voor nodig is. Herstel wordt normaal gesproken meegenomen in het schilderwerk, want de reparatie moet toch worden overgeschilderd. Dat scheelt een aparte voorrijbeurt.
Voor de opbouw van tarieven en wat de prijs bepaalt, leest u wat een schilder per uur kost.
Hoe voorkom ik houtrot?
Voorkomen is vrijwel volledig een kwestie van de verflaag dicht houden.
- Houd het schilderinterval aan. Buitenwerk vraagt afhankelijk van ondergrond en ligging om de vier tot zeven jaar een onderhoudsbeurt. Zonzijden en slagregengevels aan de korte kant van die reeks.
- Controleer jaarlijks de kitnaden tussen kozijn en metselwerk en tussen glas en sponning. Een gescheurde kit is de meest onderschatte oorzaak.
- Houd de onderdorpel vrij. Bladeren en vuil op de dorpel houden vocht vast.
- Repareer een beschadiging meteen. Een stoot van een ladder of een afgeketste steen is een open deur voor vocht.
Wie het schilderinterval haalt, komt zelden bij stadium 2 terecht. Dat is de hele reden dat onderhoud goedkoper is dan herstel.
CTA: Twijfelt u of het bij u nog om oppervlakkige schade gaat? Wij komen kosteloos langs voor een onderhoudsinspectie en zeggen eerlijk of het herstel of vervanging wordt. Plan een gratis inspectie
Veelgestelde vragen
Bij een kleine, oppervlakkige plek kan dat met een reparatieset uit de bouwmarkt. De valkuil is dat u het zachte hout niet ver genoeg wegfreest, waardoor de schimmel achterblijft onder de nieuwe vulling. Zit de rot dieper dan een paar millimeter of raakt hij een hoekverbinding, dan is het werk voor een vakman.
Een reparatie waarbij al het aangetaste hout is verwijderd en de verflaag daarna wordt bijgehouden, gaat mee zolang het kozijn zelf meegaat. Wordt er alleen opgevuld zonder uit te frezen, dan komt de rot vaak binnen enkele jaren terug op dezelfde plek.
Meestal niet. Verzekeraars zien houtrot als achterstallig onderhoud en niet als plotselinge schade. Gevolgschade door bijvoorbeeld een lekkage kan soms wel gedekt zijn, dus het loont om uw polisvoorwaarden na te lezen.
Nee, lang niet altijd. De onderdorpel is los te vervangen terwijl de rest van het kozijn blijft zitten, zolang de stijlen en de hoekverbindingen nog gezond zijn. Dat is een veelvoorkomende ingreep en aanzienlijk voordeliger dan een compleet nieuw kozijn.
Blauwschimmel geeft een blauwgrijze verkleuring maar tast de stevigheid van het hout niet aan, het is vooral een cosmetisch probleem. Houtrot breekt de vezels af, waardoor het hout zacht wordt. Blauwschimmel is wel een waarschuwing: hij duidt op vocht, en dat is precies wat houtrot nodig heeft.
Herstelwerk vraagt om droog hout en voldoende droogtijd, dus in de natte en koude maanden is dat lastig buiten. Wat wel kan, is de schade laten opnemen en tijdelijk waterdicht afzetten, zodat hij niet doorvreet tot het voorjaar.